Door Stefan Brau op 19 november 2013

Heerhugowaard regel en welstandvrij?

Deze maand wordt er in de gemeenteraad een welstandsnota vastgesteld. Voor veel fracties wederom kans om de rol van de welstandscommissie ter discussie te stellen. Om één en ander uit de wereld te helpen aan indianenverhalen heeft de PvdA fractie de volgende vragen gesteld.

In de nota is het volgende te lezen: “Het welstandstoezicht of de welstandscommissie heeft niet ter discussie gestaan, wel de wijze waarop het wordt ingezet. De welstandscommissie blijft een belangrijke taak houden maar de rolverdeling verschuift” In de commissie van 05-11 2013 is er discussie ontstaan over het wel of niet afschaffen van de welstandscommissie en of het welstandstoezicht.

Hierover hebben wij de volgende vragen:

 

1. Verschillende partijen vinden de welstandscommissie ‘achterhaald en betuttelend’. Tevens is de kritiek dat de welstandstoezicht remmend zou werken op de bouwactiviteiten. Zijn er voorbeelden te noemen van een remmende werking in Heerhugowaard op bouwactiviteiten door de welstandscommissie/toezicht?

De welstandscommissie heeft geen remmende werking op de bouwactiviteiten in Heerhugowaard.  In de welstandsnota staan de criteria omschreven waaraan een plan moet voldoen. Vanaf 1 maart 2013 is landelijk de ‘KAN’ bepaling ingevoerd. Bouwplannen tot 200.000 euro die makkelijk toetsbaar zijn aan de welstandscriteria worden vanaf die datum door ons ambtelijk afgehandeld. Aan de welstandscommissie zal advies gevraagd worden bij grotere plannen boven de 200.000 euro, bij probleemgevallen zoals bij beroep- en bezwaar en als aanvragers geen advies van de ambtenaar willen maar specifiek om een advies van de welstandcommissie vragen (zie ook de matrix in de ‘nota van uitgangspunten’). Voor de ambtelijke organisatie is het bij de probleemgevallen noodzakelijk om terug te kunnen vallen op een onafhankelijk advies van de welstandscommissie. Onderdelen die niet in de regels te vatten zijn zouden zonder welstandscommissie onnodig gefrustreerd worden. Vernieuwende ontwikkelingen zijn dan niet mogelijk. De advisering van de welstandscommissie loopt parallel aan de overige toetsen van een bouwplan, zoals bestemmingsplan, bouwtechniek etc..

Een bouwplan loopt geen vertraging op door sec de welstandsbehandeling. De remmende werking wordt voornamelijk veroorzaakt door onvolledige aanvragen en ondeskundigheid van de tekenaar, waardoor incomplete en onduidelijke stukken worden aangeleverd.

2. Hoeveel klachten zijn er in Heerhugowaard jaarlijks over het welstandstoezicht en de welstandscommissie?

Jaarlijks moet de welstandscommissie maar ook het college een jaarverslag maken, waarin zij moeten verantwoorden hoe zij zijn omgegaan met het welstandstoezicht. In 2012 en 2013 is door het college niet afgeweken van de welstandsadviezen. Ook zijn er geen klachten ingediend over het welstandsadvies. In voorgaande jaren is door het college gemiddeld één keer per jaar afgeweken van het welstandsadvies. In alle gevallen waarbij het college afwijkt van het welstandsadvies wordt gemotiveerd toegelicht waarom dit gebeurt. Dit wordt altijd teruggekoppeld naar de welstandscommissie. In die gevallen waren andere zaken zwaarwegender dan de redelijke eisen van welstand. Bijvoorbeeld politieke afwegingen.

3. De wettelijke verplichting om een welstandscommissie te hebben bestaat niet meer en daardoor is de welstandscommissie een bovenwettelijke instantie geworden. Kan de welstandscommissie alleen afgeschaft worden als heel Heerhugowaard welstandsvrij verklaard is?

De basis van welstandstoezicht is de welstandsnota. Als de gemeenteraad de welstandsnota niet vastgesteld, dan wordt heel Heerhugowaard ‘welstandsvrij’. In die situatie is er geen enkel welstandstoezicht meer mogelijk.

Als de raad de welstandsnota wel vaststelt, zal deze getoetst moeten worden. De nieuwe ‘KAN’ bepaling regelt dat je als college nu advies ‘KAN’ vragen aan de welstandscommissie. Het college kan het ook 100 procent laten regelen door de ambtenaren. Het uitschakelen van de welstandscommissie heeft verstrekkende gevolgen die toegelicht zijn bij de overige vragen.

4. Is het gevolg van een eventuele mogelijke afschaffing van de welstandscommissie dat de gemeente geen onafhankelijke en deskundige bijstand meer krijgt bij het uitvoeren van het welstandsbeleid?

Als de welstandscommissie wordt afgeschaft, heeft Heerhugowaard alleen nog ambtelijke welstandstoetsers. De gemeentelijke organisatie kan dan niet terugvallen op onafhankelijke en deskundige bijstand bij het uitvoeren van het welstandsbeleid, bij de ontwikkeling van nieuwe gebieden, maar ook niet bij de commissie beroep- en bezwaar. In de raadscommissie is ook gesproken om dan in noodgevallen advies te vragen aan de ARO. De ARO (Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling) is een onafhankelijke commissie die Gedeputeerde Staten adviseert over ruimtelijke kwaliteit bij ontheffingen voor nieuwe ontwikkelingen op provinciaal niveau. De ARO is geen organisatie die adviseert op schaalniveau van bouwplannen waar wij mee werken. De welstandscommissie van de stichting WZNH is de enige regionale organisatie die ons hierbij kan ondersteunen.

5. Is het juist dat bij afschaffing van het welstandstoezicht en de welstandscommissie de toets op de uiterlijke kwaliteit van bouwwerken vervalt, waardoor kwaliteit niet meer publiekrechterlijk is te regelen? Kunt u hier een toelichting op geven?

Door afschaffing van de welstandsnota vervalt de toets van ‘redelijke eisen van welstand’ bij het vergunnen van bouwplannen. Het uiterlijk van bouwwerken is daardoor geen onderwerp van toetsing meer. Alleen de maten in het bestemmingsplan bepalen dan de grootte. De vormgeving, materialen en kleuren wordt door de gemeente niet meer getoetst en gecontroleerd, waardoor de kwaliteit van het uiterlijk niet meer publiekrechtelijk geregeld wordt. Excessen kunnen in dat geval niet meer worden aangepakt.

6. Neemt door een eventueel afschaffen van het welstandstoezicht ook de rechtszekerheid van inwoners af?

De rechtszekerheid van de burger neemt af op het moment dat de welstandsnota wordt afgeschaft. Bij het kopen van een woning weet je wat de bouwmogelijkheden zijn van jezelf en je buren. Dit geldt voor de eisen gesteld in het bestemmingsplan: maximale goot- en nokhoogte, bebouwingspercentages etc., maar geldt ook voor de welstandsnota. Nu weet je dat je buurman een huis kan bouwen binnen bepaalde randvoorwaarden: het ontwerp moet op zichzelf voldoen aan toetscriteria, maar moet ook passen in de directe omgeving. Er zijn dan geen mogelijkheden voor de burgers en bedrijven om zich te verzetten tegen ontwikkelingen in de toekomst en er is geen enkele zekerheid wat betreft de toekomstige kwaliteit en de waarde van de panden.

7. Ligt het in de lijn der verwachting dat het eventueel afschaffen van de welstandstoets zal leiden tot meer onderlinge discussie tussen inwoners(bijvoorbeeld buren), die in grotere getale dan nu het geval is op de agenda van wethouders en rechters terecht komen? Zo ja, kunt u dit toelichten?

Bij het afschaffen van de welstandsnota kan op het erf van de buren elk bouwwerk ontstaan dat je maar kunt verzinnen, zonder dat je er als burger iets tegen kunt doen. Er zullen daardoor meer discussies ontstaan tussen buren en bedrijven onderling over ‘foute’ bouwwerken. De gemeente is in dat geval geen partij meer, omdat het gehele gebied welstandsvrij is. Wel valt te verwachten dat veel burgers en bedrijven contact opnemen met ambtenaren, bestuur en raadsleden over wat daar nou aan te doen is. Het resultaat kan zijn dat na een jaar de welstandsnota alsnog wordt vastgesteld. Wel is er dan een periode geweest waarin veel bouwwerken zijn gerealiseerd die de toets ‘redelijke eisen van welstand’ niet kunnen doorstaan. Dit kan achteraf niet meer teruggedraaid worden.

Stefan Brau

Stefan Brau

Wat is jouw functie binnen de PvdA? Fractielid (fractievoorzitter), commissies Stadsontwikkeling, Stadsbeheer en Middelen. Welk moment heeft jou doen besluiten politiek actief te worden? Het moment dat de sociaaldemocratie het moeilijk had door de opkomst van het populisme in 2002. Wie zijn jouw politieke voorbeelden? Ik heb erg veel respect voor mensen die het niet

Meer over Stefan Brau